اصول مهم تربیت فرزند از نظر اسلام و قرآن – مسیر سبز

پیامبر بزرگوار (صلی الله علیه وآله وسلم) می فرمایند: «هر کس دختر داشته باشد و او را خوب تربیت کند و به خوبی او را دانش بیاموزد و از نعمت هائی که خداوند به او عطا فرموده، به وفور بهره مندش سازد، آن دختر مانع و سپر پدر در برابر آتش دوزخ خواهد بود.»(۸) مناسب ترین و معروف ترین طبقه بندی مراحل تربیتی کودک، توسط حضرت امام صادق (علیه السلام) ارائه گردیده است. ۲٫محبت خود را به بچه ها صادقانه ثابت کنیم و توجه داشته باشیم که آن ها فرق لوس کردن با محبت را می فهمند. همچنین امام صادق(ع) به فرزند خویش بسیار محبت میکرد. امام صادق(علیه السلام) مى فرماید: آن كس كه دو روزش مساوى باشد مغبون است و آن كس كه روز پسین اش بدتر از روز پیشین باشد، ملعون است و آن كس كه زمینه هاى رشد نفسانى خود را نشناسد به نقصان گراید و براى چنین كسى مرگ به از زندگى است:«مَنْ اِسْتَوى یَوْماهُ فَهُوَ مَغْبُونٌ و مَنْ كانَ آخِرُ یَومَیْهِ شَرَّهُما فَهُوَ مَلْعُونٌ و مَنْ لَمْ یَعْرِف الزِّیادَةَ فى نَفْسِهِ كانَ اِلَى النُّقْصانِ اَقْرَبُ و مَنْ كانَ اِلَى النُّقْصانِ اَقْرَبُ فَالْمَوْتُ خَیْرٌ لَهُ مِنَ الْحَیاةِ».( سفینة البحار، ماده یوم)از این رو پیامبراكرم(صلى الله علیه وآله) طلب علم و كمال را از لحظه تولد تا واپسین لحظات زندگى و بدون محدوده زمانى ومكانى براى هركس و در همه شرایط توصیه فرموده اند: «اُطلُبُوا الْعِلمَ مِنَ المَهْدِ اِلَى اللَّحْدِ»، «اُطْلُبُوا العِلْمَ وَلَوْ باِلصِّیِن».آن كس كه در مجلسى بنشیند و بر دانش خود نیفزاید از خدا جز دورى نیفزوده است: «مَنْ جَلَسَ مَجْلِساً و لَمْ یَزْدَدْ عِلْماً لَمْ یَزْدد مِنَ اللّهِ اِلاّ بُعْداً.» و نظیر این روایات با مفاهیم تعابیر مختلف بسیار است كه طلب و تكاپوى مداوم در طریق كمال را الزامى مى سازد.

فوراً آن دستبند نقره را از دستش بیرون آورد و پردة الوان را هم پایین کشید و به همراه کسی خدمت رسول اکرم(ص) فرستاد. و كل انسان الزمناه طائره فی عنقه و نخرج له یوم القیامة كتابا یلقیه منشورا (اسراء/13)ترجمه: ما مقررات و نتیجه اعمال نیك و بد هر انسانی را طوق گردن او ساختیم (كه ملازم و قرین همیشگی او باشد) و روز قیامت كتابی (كه نامه عمل اوست) بر او بیرون آریم، در حالی كه آن نامه چنان باز باشد كه همه اوراق آن را یك مرتبه ملاحظه كند.این آیه شریفه نیز اشعار می دارد كه انسان باید پاسخگوی اعمال نیك و بد خویش باشد و جریان تربیت باید موقعیت لازم را برای ادای این تكلیف و مسئولیت فراهم آورد. در این روش پیامبر(ص) ضمن بیرون کشیدن اطلاعات مخاطبین و ارزیابی وسعت دایرة اطلاعات آنها متناسب با آن، جواب میداد. فرمودند: بهاندازهای که دوست ندارم فرزند دیگری داشته باشم تا محبتم بین آنها تقسیم کنم (ابن منظور، 85، 1314)؛ امام کاظم(ع) نیز به فرزندان خود محبت شدید داشت. اگر ما به این پنج گام عمل کنیم در راهنمایی برای تربیت کودک به ما کمک کرده و باعث می شود والدینی فعال باشیم تا بتوانیم کودکانی خلاق و سازنده پرورش دهیم.

از این داستان می توان دریافت که اگر فرزندان، نماز خواندن بزرگ ترها را نبینند به نماز تشویق نمی شوند. بخشی از سلامتی و بیماری، زشتی و زیبائی؛ خوش خلقی و بدخلقی؛ و باهوشی و کودنی فرزندان، به تغذیه پدر و مادر در آنها قبل از انعقاد نطفه و دوران جنینی مربوط میشود؛ به عنوان نمونه از رسول اکرم (ص) نقل شده است که شیر، پایه و اساس تربیت است؛ چرا که صفات زن را به طفل منتقل میکند. در روایتی از حضرت علی (ع) نقل شده است که خطاب به فرزندش امام حسن مجتبی (ع) فرمودند: «فرزندم، قبل از این که دلِ نرم تو سخت، و فکرت مشغول شود، من به تربیت تو اقدام کردم» (۱۶) در نگاه دینی، برای داشتن فرزند سالم و صالح؛ علاوه بر انتخاب همسری اصیل و دیندار، رعایت مسائلی مانند زمان و چگونگی آمیزش و نیز دقت در تغذیه حلال و مناسب در دوران بارداری و شیردهی ضروری است.

در روایتی پیامبر(ص) که به اصحاب خود فرمود: برادر خود را یاری کنید، چه مظلوم باشد چه ظالم، بلافاصله یکی از صحابه سؤال کرد: یا رسولالله، اگر او مظلوم باشد، یاریاش میکنم، اما بفرمایید چگونه میتوانم یک ظالم را یاری دهم؟ 6. اگر زخم یا دمل در محدودهی عورتین و کشاله ران پیدا شد باید برای درمان سریع آن اقدام شود. نکته جالب آن است که پرسشهای پیامبر(ص) کاملاً بهصورت دقیق و متناسب با موقعیت و در فاصلههای زمانی مشخصی بود تا مخاطب خود شخصاً درگیر موضوع شود و فرصت تفکر را بیابد. او برای مدیریت رفتارهای خود نیاز به مرزهایی دارد تا بتواند آزادانه عمل کرده و در قالب خاصی رفتار کند. تربیت دینی، به معنای تلاش برای تغییر در نحوه تفکر و عقیده فرد به سمت تعالی و صحیح است؛ یعنی بهمنظور ایجاد نوعی خاص از عمل و رفتار که متکی به ضوابط مذهب باشد، انجام میگیرد. در آیه 186 سوره مباركه بقره دعا و درخواست از خدا مشروط بر اینكه با ایمان و اجابت دعوت خدا همراه باشد، می تواند زمینه ساز رشد انسان بشود. از آنجایی که هدف همه پیشوایان دینی(ع) تربیت انسان بوده به رفتار و گفتار آنان نیز در زمینه تربیت فرزندان نیز پرداخته شده است.

دیدگاهتان را بنویسید