احادیث تربیت کودک در اسلام

امام رضا (ع) می فرماید: فرزند خود را به بهترین اسم و کنیه نام گذاری کن. پیغمبر اکرم (ص) می فرماید: من برای تمام و کامل کردن مکارم اخلاق به پیغمبری مبعوث شده ام. بچه ها در بازی رشد شخصیتی پیدا می کنند اگر بچه ها از بازی لذت ببرند و بازی فکری زیاد انجام دهند کمتر به تلویزیون می پردازند و یا سئوالات فرعی ذهن آنها را مشغول می کند. مسلما چنین افرادی آنچه در توان دارند در تربیت فرزندان و همسران و آشنایی آنها به اصول و فروع اسلام و راه های حق و عدالت، فروگذار نمی کنند و در آنجا که دستشان نمی رسد دست به دامن لطف پروردگار می زنند و دعا می کنند. روانشناسان معتقدند که کودکان هر آنچه را میبینند یا میشنوند، آن را در ذهن خود بازسازی نموده و به اجرا میگذارند. واکنش والدین به این موضوع نقش مهمی در توقف یا ادامه این عادت دارد. از دیدگاه اسلام پدر و مادر مهمترین نقش ها و وظایف را در رشد و تربیت کودک بر عهده دارند. علاوه بر آموزش های مذهبی، خانواده از طریق انتقال آداب و رسوم وهنجارهای اجتماعی و مذهبی در تربیت کودک نقش عمده ای ایفا می کند. اسلام آیین الهی و مقدسی است که برای خانواده اهمیت فراوانی قائل است و آن را سنگ بنای مهم حیات اجتماعی می شناسد.

بررسی تربیت فرزند از نظر اسلام و روانشناسی این نکته را گوشزد می کند که حالت روحی و روانی والدین اینکه آیا با مشکلاتی که دارند می توانند کنار بیایند یا چه میزان از زندگی لذت می برند و احساس خوشبختی میکنند تاثیر مستقیم بر روحیه فرزندان دارد. در (پذیرفتن) دین اکراه (و اجبار) راه رشد و راه غی (بر همه کس) روشن گردیده است. تاثیر اهمیت سایر عوامل انسانی را نیز در رشد و تربیت فراموش نکرده و در جای خود به اهمیت عوامل انسانی نظیر رهبران، دوستان و معلمان اشاره فرموده است. در مراسم مذهبی ، دعاهای دسته جمعی ، سرودها و مراثی و در عبادت های جمعی مثل نمازهای جمعه و جماعت شرکت کند و کم و بیش هیجانات ، شادی ها ، اشک ها و آه و ناله ها را ببیند . پس بهتر است والدین در این زمان کودک خود را سرگرم کنند زیرا اگر کودک تنها باشد یا کاری نداشته باشد این عمل را انجام میدهد تعدادی از کودکان این عمل را قبل از خواب انجام میدهند پس بهتر است والدین تا به خواب رفتن کودک خود در اتاق خواب آنها بمانند و یا دست های او را بگیرند. و یا بعضی از مربیان مسئله ای را وارونه و غلط به کودک القاء می کنند بدان گمان که در آینده پس از بزرگ شدن کودک آن را اصلاح نمایند ؛ و اینان روزی به خود می آیند که کار از کار گذشته و در امر تربیت با صدها دشواری مواجه خواهند بود.

و یا احتیاط های آلوده ی وسواسی سبب ویرانگری هایی در آینده خواهد شد. بنابراین از دیدگاه اسلام رشد در تعالی انسان جایگاهی والا و ارزشمند دارد و انسان در مسیر تعالی و کمال خویش می تواند به آن دست یابد، البته هرکس آسان به این جایگاه و مقام بلند نمی رسد. از دیدگاه اسلام، رشد معنای ارزشی واخلاق عمیق و گسترده ای دارد؛ این کلمه در متون اسلامی به معنای هدایت، نجات، صلاح، کمال، یافتن راه و جاده مستقیم آمده است. اسلام خواستار نسلی سالم، پاک و عفیف و موجب افتخار برای جامعه انسانی است، چنین نسلی جز در دامن خانواده سالم نمی تواند تربیت شود، وظیفه ای که خانواده در قبال تربیت جامعه پیوند می خورد. صفات اجتماعی کودک برخاسته از خانواده است. به دلالت برخی از شواهد، مجزا بودن تعلیم و تربیت خردسالان از بزرگسالان تقریباً آشکار است. خداوند برای رعایت حقوق کودک برای شما قوانینی آورده است. اصولا اسلام در مورد رشد و تربیت، حقوق مسلمی را برای کودکان قائل است. در اسلام، والدین موظفند تا از همان آغاز تولّد فرزند، زمینه رشد و تربیت طبیعی از جمله رشد و تربیت جنسی او را فراهم سازند. اسلام از همان ابتدای تولد، برنامه ها و دستورهای خاصی را برای رشد و تربیت کودک تنظیم فرموده و اجرای آن را برعهده والدین قرار داده است.

بر همین پایه، برای بررسی تاریخ تعلیم و تربیت میتوان آن را به دو مرحله ابتدایی و عالی تقسیم کرد. برخوردهای تند و عصبی، همچون یک شوک بر کودکان وارد میشود و موجب عقدهای شدن و از بین رفتن اعتماد به نفس آنان میشود. اسلام وحدت جامعه را از وحدت زوجین و وحدت اعضاء خانواده می شناسد و علایق انسانی موجود در خانواده را قابل گسترش ونشر درجامعه به حساب می آورد. در وقت مشترک، افراد خانواده از فکر یکدیگر استفاده میکنند و از لحاظ عاطفی با هم تعامل برقرار میکنند و هم فرزندان احساس شخصیت میکنند که در فرآیند تصمیمگیریهای زندگی قرار گرفتهاند. گروه اخیر به اعتبار همکاری و دستیاری با استاد، صحیب هم خوانده شدهاند. مدرّسان بزرگ و معروف نیز گاه به وعظ میپرداختهاند، چنانکه امامالحرمین عبدالملک جوینی (متوفی ۴۷۸) همزمان با تدریس در نظامیه نیشابور، در این شهر مجلس وعظ نیز داشته است. در مجالس وعظ گاه جمعیت زیادی شرکت میکردند، چنانکه در مجلس وعظ ابنخفیف در شیراز هزاران تن حاضر میشدند. در واقع، در تعلیم و تربیت اسلامی دوره دبیرستانی (مرحلهای میان ابتدایی و عالی) تقریباً وجود نداشت. دفتر نشر فرهنگ اسلامی. اسلام سعادت و شقاوت فرد را تحت تاثیر خانواده چه دردوران قبل از تولد و چه بعد از تولد می داند.

دیدگاهتان را بنویسید